تبلیغات
طوبی - جبران تهمت و غیبت
سه شنبه 4 آبان 1389

جبران تهمت و غیبت

   نوشته شده توسط:    نوع مطلب :احكام ،اخلاق ،

تهمت و غیبت قصاص ندارد. و جبران آن، بر حسب مورد متفاوت است:
1) اگر تهمت زده از سوی تهمت خورده بخشیده نشود، چنان چه تهمت از نوع قذف باشد (که حدّ دارد)، حدّ بر او جاری می شود. و اجرای حدّ (که در واقع نوعی جبران حق اللّه یا حق الناس است) اگر همراه با توبه باشد، در کمال توبه مؤثر است .
در قیامت ، اگر تهمت خورده به هیچ وجه راضی نشود، فصل الخطاب خود خداوند خواهد بود و تهمت زده را به اندازه جرمش مجازات کرده ، یا طبق مصلحت عمل می کند، تا شخص بلا تکلیف نماند.
خداوند متعال در قرآن کریم ، در حالات تهمت زنندگان در قیامت می فرماید:
یوْمَ تَشْهَدُ عَلَیهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَیدِیهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا یعْمَلُونَ (5)
در آن روز زبانها و دستها و پاهایشان بر ضد آنها به اعمالی که مرتکب می‌شدند گواهی می‌دهد!
گفتنی است، احکام فقهی درباره تهمت به لحاظ فروض گسترده ای که دارد بسیار است که در این باره می توانید به توضیح المسائل مرجع تقلید خود یا کتب فقهی دیگر مراجعه کنید. (6)
2) اما اگر غیبت و تهمت او به میزان جاری شدن حدّ شرعی نیست، برای جبران، اگر آن فرد از دنیا رفته است، باید توبه کرده و از درگاه خداوند عذرخواهى کنیم که البتّه خداوند توبه پذیر است.
و البته اگر امکان دسترسى به شنوندگان است، به نحوى با ذکر خیر و تکریم از آنها، تحقیر گذشته را جبران کند.
3) اما در صورتى که او زنده و در قید حیات باشد، در صورت امكان و عدم مفسده و اگر غیبت شونده ناراحت نمى شود، از خود او حلالیّت بخواهد.
اما اگر به او بگوید که: غیبت تو را کرده ام یا به تو تهمت زده ام، او ناراحت مى شود و ممکن است مفسده های بیشتری پیش بیاید، به گفته بعضى از مراجع تقلید، نباید به او گفت. بلکه باید بین خود و خداوند توبه کند.(7) و لازم نیست از وی طلب رضایت کند.
و البته در این حالت نیز اگر امکان دسترسى به شنوندگان است، به نحوى با ذکر خیر و تکریم از آنها تحقیر گذشته را جبران کند.
برخی از علما فرموده ‏اند:
اگر به واسطه غیبت کردن توهینی از مسلمان شده، در صورتی که ممکن است و آن مسلمان از شنیدن این حرف اذیّت نمیشود، خوب است که از او حلالیّت نماید و توهین را برطرف کند.(8)
برخی دیگر میفرمایند:
اگر غیبت توهین به شخص مسلمان بوده، در صورتی که ممکن است باید آن توهین را بر طرف نماید.(9)
هم چنین میتواند برای جبران، کار خیری برای آن شخص انجام دهد.
مرحوم شیخ طوسى (رحمة الله علیه) در شرح تجرید بر اساس حدیثى از پیامبر صلّى اللّه علیه و آله مى فرماید:
اگر غیبت شونده غیبت را شنیده است، جبران آن به این است که نزد او برویم و رسما عذر خواهى کرده و حلالیّت بخواهیم. امّا اگر نشینده است، باید هرگاه یادى از غیبت شونده کردیم، براى او استغفار نماییم. (انّ کفّارة الغیبة اءن تستغفر لمَن اغتبتَه کلّما ذکرتَه)
و همچنین در کافى و نیز من لایحضره الفقیه، از ابوعبدالله، امام صادق علیه السلام نقل است:
پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم را پرسیدند که کفاره غیبت چیست؟ فرمود: «هرگاه به یاد شخصى که غیبتش نموده، افتد، براى او از خداوند طلب غفران کند.»
پی نوشت‏ها:
1) سوره مبارکه نسا- آیه 112
2) مستدرک ، محدث نوری ، ج ، ص ، مؤسسة آل البیت
3) اصول کافی ، کلینی ;، ج ، ص ، دارالکتب الاسلامیة
4) سوره مبارکه نور - آیه 4
5) سوره مبارکه نور - آیه 24
6) تفسیر نمونه، آیة اللّه مکارم شیرازی و دیگران، ج 14، ص 369 ـ 374; ج 4، ص 117ـ121، دارالکتب الاسلامیة.
7) امام خمینی، استفتائات، ج 2، ص 621، مسئله 21 و 15
8) توضیح المسائل، مطابق با فتاوای مراجع معظم تقلید، ص 830
9) آیة اللَّه تبریزی، توضیح المسائل مراجع، ص 503،


منبع: کانون گفتمان قرآن ،