تبلیغات
طوبی - چرا امام جواد ع با ام فضل ازدواج کرد؟
شنبه 2 بهمن 1389

چرا امام جواد ع با ام فضل ازدواج کرد؟

   نوشته شده توسط:    


ازدواج ایشان را از دو منظر مامون و خود امام ع می توان بررسی کرد

هنگامی که مأمون بعد از شهادت امام رضا علیه السلام در سال 204 به بغداد بازگشت، از ناحیه حضرتش اطمینان خاطر پیدا کرده بود، ولی این را می دانست که شیعیان پس از امام رضا علیه السلام فرزند او را به امامت خواهند پذیرفت و در این صورت خطر همچنان بر جای خود خواهد ماند. او سیاست کنترل امام کاظم علیه السلام توسط پدرش را- که او را به بغداد آورده و زندانی کرده بود- به یادداشت و با الهام از این سیاست، همین رفتار را با امام رضا علیه السلام در پیش گرفت، ولی با ظاهری آراسته و فریبکارانه، به گونه ای که می کوشید نه تنها در ظاهر امر مسأله زندان و مانند آن در کار نباشد، بلکه با برخورد دوستانه، چنین تبلیغ شود که او علاقه و محبت ویژه نیز به ایشان دارد.

اینک نوبت امام جواد علیه السلام فرا رسیده بود تا به نحوی کنترل شود. مأمون برای انجام این هدف، دختر خود را به عقد وی درآورد و او را داماد خود کرد. از همین رهگذر بود که مأمون به راحتی می توانست از طرفی امام را در کنترل خود داشته باشد و از طرف دیگر آمد و شد شیعیان و تماس های آنان را با آن حضرت زیر نظر بگیرد.

مأمون متهم بود که امام رضا علیه السلام را به شهادت رسانده است. اکنون می بایست با فرزند وی به گونه ای رفتار کند که از آن اتهام نیز مبرّی شود.
مأمون قصد داشت با اعلام این تزویج، با این که با مخالفت عباسیان رو به رو مى شود (و مصلحت در برگزارى جلسات علمى و رو به رو کردن حضرت با یحیى بن اکثم - عالم برجسته سنّى - نقطه ضعفى از امام جوادعلیه السلام به دست آورد و باعث رسوائى آن حضرت شود) یا با  سرباز زدن از پذیرش آن ازدواج، بهانه دیگرى بر علیه آن حضرت کسب کند.

امّا حضرت جواد علیه السلام با آگاهى کامل از توطئه هاى مأمون، ازدواج را رد نکرد و با حضور در جلسات علمى که حکومت در برپایى آن نقش داشت، باعث اشتهار بیشتر آن حضرت گردید، به گونه اى که با خردسالى اش در دانش زبانزد خاصّ و عام گردید و موافق و مخالف، دوست و دشمن به علم و فضل او معترف شدند و شیعیان آن حضرت موقعیّت والایى یافتند. همان گونه که پدرش امام رضاعلیه السلام درباره وى فرموده بود: این، مولودى است که در اسلام پرخیر و برکت تر از او زاده نشده است.( بحارالانوار، ج 50، ص 20)

و چه بسا پذیرش این ازدواج تحمیلى از سوى حضرت، موجب به وجود آمدن زمینه اى براى این اشتهار و نقش بر آب شدن تمام نقشه هاى شوم مأمون باشد.( زندگانى سیاسى امام جواد(ع)، ص 105)

در روایت آمده: مأمون درباره ابوجعفر (امام جوادعلیه السلام) به هر حیله اى دست زد، اما به هیچ نتیجه اى نرسید(بحارالانوار، ج 50، ص 61.)؛ بلکه تمام حوادث موجب عظمت و شهرت بیشتر آن حضرت گردید.

یکى از عللى که معتصم - خلیفه عباسى - بعد از مأمون نتوانست وجود پربرکت امام جوادعلیه السلام را تحمّل کند، همین اشتهار وى و پیروان آن حضرت بود. از این رو، نقشه مسموم ساختن آن حضرت را به کمک امّ الفضل پیاده کرد.

یکی از اهداف مأمون، عوامفریبى بود؛ چنانكه گاهى مى‏گفت: من به این وصلت اقدام كردم تا ابو جعفر - علیه السلام - از دخترم صاحب فرزند شود و من پدر بزرگ كودكى باشم كه از نسل پیامبر ص و على بن ابى طالب - علیه السلام - است. اما خوشبختانه این حُقّه مأمون نیز بى نتیجه بود زیرا دختر مأمون هرگز فرزندى نیاورد!( ابن واضح، تاریخ یعقوبى، نجف، المطبعْ الحیدریْ، 1384 ه'. ق، ج 3، ص 189 - ابن شهر اشوب، مناقب آل أبى طالب، قم، المطبعْ العلمیْ، ج 4 ص .380 مأمون قبلاً هم به همین منظور یكى از دختران خود را به امام هشتم تزویج كرده و در آن مورد نیز ناكام مانده بود!) و فرزندان امام جواد - علیه السلام - همگى از همسر دیگر امام بودند.

از منظر امام جواد ع
نکته:ازدواج با زنهای نامناسب اختصاصی به امام جواد ع ندارد و در مورد برخی دیگر از معصومین همانند خود رسول اکرم ص نیز وجود دارد همانند ازدواج پیامبر با عایشه و ازدواج امام حسن ع با جعده که قاتل ایشان نیز هست و یا ازدواج امام رضا ع با ام حبیبه دختر مامون و یا حتی در باره برخی انبیای الهی نیز اتفاق افتاده همانند همسر نوح و لوط که در قران از انها به بدی یاد شده است حال با این وصف باید دید علت چیست ؟

از آنجا كه بى هیچ شكى، امام اهداف و مقاصد واقعى مأمون را از این گونه كارها مى‏دانست و نیز مى‏دانست كه او همان كسى است كه مرتكب جنایت بزرگ قتل پدرش امام رضا - علیه السلام - شده، این سوال مطرح می شود که چرا به این ازدواج تن داد؟
با توجه به سابقه مامون در این کار که در مورد امام رضا ع نیز چنین کاری کرده بود و دخترش ام حبیبه را به عقد امام رضا ع دراورده بود و با توجه به اینکه قصد مامون درمورد امام رضا ع که به چه نیتی او را به طوس فرخواند و با تهدید ایشان را به انجا اورد و دخترش ر ا به عقد ایشان دراورد در مورد امام جواد ع نیز همین مطلب صادق است و لذا به نظر مى‏ رسد كه موافقت امام با این ازدواج  بر اثر فشارى بوده است كه مأمون از پیش بر امام وارد كرده بوده است.

سوال :
از کجا معلوم که این ازدواج بر اثر اجبار و فشار مامون بوده است؟
جواب :
از انجا که امام ع می دانست
تناسبی با دختر مامون ندارد و نیز می دانست که مامون پدر بزرگوارش را به شهادت رسانده است در حالی که افراد عادی همانند من و شما ازدواج با دختر کسی که قاتل پدرش می باشد را نکوهش  می کنیم ایا شخصی مانند امام جواد ع  این مساله را نمی داند و یا ان را ناپسند نمی داند؟ برخورد امام ع نیز شاهد این مطلب هست که ایشان از این وصلت ناراضی بوده است

چند شاهد برای این مطلب:
1.جوّ اختناق و وحشتى که مأمون ایجاد کرده بود، به حدّى بود که امام جوادعلیه السلام که وقتى لقب امیرالمؤمنین که جز بر على بن ابى طالب علیه السلام حتّى به ائمّه معصومین دیگر نمى دادند، به مأمون بدهد، و در ابتداء خطبه عقد، در جواب مأمون که پرسید: آیا خود خواستگارى مى کنى؟ امام جوادعلیه السلام بفرماید: آرى یا امیرالمؤمنین...( ارشاد، ج 2، ص 273.)
این تعبیر در جواب شخصى مثل مأمون، حاکى از جوّ اختناق و وحشت است که امام جوادعلیه السلام را به تقیّه وادار مى کند و مجبور به پذیرش پیشنهادهاى مأمون مى نماید.
2.«حسین مكارى»، یكى از یاران امام جواد، مى‏ گوید: در بغداد خدمت امام جواد - علیه السلام - شرفیاب شدم و زندگیش را دیدم. در ذهنم خطور كرد كه، «اینك كه امام به این زندگى مرفّه رسیده است هرگز به وطن خود، مدینه، باز نخواهد گشت». امام لحظه‏اى سر به زیر افكند، آنگاه سر برداشت و در حالى كه رنگش از اندوه زرد شده بود، فرمود: اى حسین! نان جوین و نمك خشن در حرم رسول خدا ص نزد من از آنچه مرا در آن مى‏بینى محبوبتر است. به همین جهت امام در بغداد نماند و با همسرش «ام الفضل» به مدینه بازگشت و تا سال 220 همچنان در مدینه مى‏زیست.( بحار الأنوار،ج 50، ص 48)
3. ام فضل یک بار نامه ای نگاشت و از امام نزد مأمون شکایت کرد ولی مأمون در جواب او نوشت: ما تو را به عقد ابوجعفر درنیاوردیم که حلالی را بر او حرام کنیم، دیگر از این شکایت ها نکن.(
الارشاد، ص 323.)


کلمات کلیدی: ازدواج امام جواد ع ، ازدواج با ام فضل ، چرا امام جواد ع با ام فضل ازدواج کرد؟ ،